vrijdag 13 januari 2012

Bibliotheken in Nederland 3 - Organisaties

Ook de bibliotheek van Heerhugowaard werkt volgens een concept: dat van de bibliotheek van 100 talenten. Hier gaat het meer over de methodiek dan over inrichting of doelstellingen. Bij het ontwerpen van de jeugdafdeling werden de jongeren zelf intensief betrokken. Niet alleen de meisjes uit middenklassengezinnen die sowieso al fan zijn van de bibliotheek. Via de scholen ook andere jongeren. Het resultaat was een jeugdafdeling met veel hoekjes en kantjes die er op een woensdagochtend dan toch weer wat ongebruikt uit zag. Even leeg als de jeugdafdeling in de OBA, de dag voordien, maar wel kleuriger, speelser en gevarieerder. Op de vraag of alleen kinderen honderd talenten hebben, kwam een onduidelijk antwoord. Ene Maria zou ook met volwassenen aan de slag zijn. In elk geval: ook hier weer een sterk concept, onderbouwd met pedagogische principes en mooi verkocht door, alweer, ProBiblio.

Hoe mooi de jeugdafdeling ook mag zijn, het interessante aan dit verhaal lag in een ander aspect. De openbare bibliotheek van Heerhugowaard maakt deel uit van een groter geheel: de Bibliotheek Kennemerwaard. De bibliotheek is geen gemeentedienst, maar een onafhankelijke organisatie, waarin de bibliotheken van Alkmaar, Castricum en Heerhugowaard samenwerken. Eén organisatie dus, die voor het bibliotheekwerk geld krijgt van drie gemeenten. Dat geld dient niet voor het geheel, maar voor de werking in die specifieke gemeente. Hetzelfde zagen we overigens in Amsterdam, waar de OBA gefinancierd wordt door de verschillende stadsdelen. Dat leidde ertoe dat de OBA in het ene stadsdeel moet bezuinigen, terwijl dat in een ander niet het geval is. Eén organisatie dus, maar verschillende opdrachten in verschillende gemeenten. De bibliotheek van Heerhugowaard is er één van honderd talenten, maar in Alkmaar en Castricum was dat concept nog niet uitgerold. En bij de fusie was het personeel van Heerhugowaard blijkbaar niet echt in de prijzen gevallen. Voelden we daar de gevolgen van een nog niet volledig verteerde operatie?

Eén organisatie ook die zich moet verantwoorden tegenover een externe subsidiegever: met uitleencijfers, leden- en bezoekersaantallen. Er wordt gezocht naar alternatieve formules, want ook in Nederland ziet men de opdracht voor de bib toch wel ruimer dan uitleencentrale, maar evident is dat niet. Maar ook: één grote organisatie die moet gaan samenwerken met allerlei kleinere organisaties in verschillende gemeenten. Veel fantasie is er niet nodig om je het wantrouwen in te beelden dat dan ontstaat: de angst om opgeslokt of gebruikt te worden door die mastodont van een bib.