dinsdag 3 januari 2012

Bibliotheken in Nederland 1 - Gebouwen

De beste bibliotheek van Nederland stond niet op het programma van de studiereis die Locus organiseerde samen met Rob Bruijnzeels van de Library School. De modernste wel en ook de grootste mocht niet ontbreken. Die laatste staat inmiddels al een jaar of vijf in Amsterdam:de OBA,  een gigantisch gebouw, een grand bazar zeg maar, naast het Centraal Station. Want zoals het past in een warenhuis, vormen de roltrappen de kern. Hoe meer de bezoeker ziet, hoe meer hij of zij 'koopt'.

Over die bib is de voorbije jaren al voldoende geschreven, onder meer in Bibliotheek- & archiefgids, de voorloper van META, na een studiereis die de VVBAD organiseerde. Op een doordeweekse middag in december zit de bibliotheek vol. Zowat elke zitplaats is ingenomen en bijna iedereen heeft minstens één scherm voor zijn neus: een van de internet-pc's, een laptop, een smartphone. Van ontmoeting is zo op het oog weinig sprake: het is elk voor zich. Het personeel lijkt er wat verloren bij te lopen. Voor de boeken is er niet veel interesse.

Directeur Hans van Velzen bevestigt ook dat er weinig vragen komen en rekent meteen uit hoeveel de infobalies op elke verdieping wel kosten, met 84 (!) openingsuren per week en drie formatieplaatsen per verdieping. Hier wordt nagedacht over bezuinigingen. Het personeel dat niet op de vloer staat, zit opeengepakt in een kleine ruimte in de kelder. Daglicht komt alleen uit een smalle lichtstraat boven hun hoofden. Ze hebben een kleine refter veroverd, ook al zou de directeur liever zien dat ze gebruik maken van La Place op de zevende verdieping. Donker en benepen, vinden wij. "Maar het kan hier best gezellig zijn", reageert een medewerker die boeken op een karretje laadt.

Vuil, is het oordeel van Vlaamse collega's. De gekromde rekken op de jeugdafdeling zijn stoffig, de banken bij de tijdschriften vuil, de witte stoelen op de verdiepingen versleten. De tol voor intensief gebruik? Op de vierde verdieping is er een radio-uitzending aan de gang, in het auditorium op de hoogste vloer vindt een filmvoorstelling plaats. Het gebouw en de massa: dat zijn de indrukken die blijven: de omvang, de architectuur en het design van de bibliotheek en het grote aantal bezoekers dat er gebruik van maakt. Toch vertrekken we met het gevoel dat er iets ontbreekt. Maar wat?