maandag 5 december 2011

Verboden boek

Ze luistert naar Oosterschelde, windkracht 10.

Je herinnert je de parochiebibliotheek, lang geleden. De avonden dat je er naartoe ging: de traphal, het geluid van de deur die met een klik openging, de houten wand met de affiches waar je nooit naar keek, de balie, de jeugdafdeling links, die van de volwassenen rechts.

Het waren de leerkrachten van de lokale school die 's avonds na de uren de boeken innamen en uitleenden, de kaartjes invulden. In jouw herinnering oude vrijsters, maar of ze echt vrijgezel waren, dat weet je niet. En oud? Wel in de ogen van een kind, maar hun leeftijd zou je nu niet meer durven schatten.

Oosterschelde stond rechts, niet links en toen je ernaar vroeg, kreeg je een bedenkelijke blik. Het was nochtans de jongste en de minst strenge van het gezelschap. Dit was echt nog niet voor jou. Er kwam iets in over een vrouw, die, welja ... Wat er juist was, werd niet uitgesproken.

Uiteindelijk was het je oudere zus die het boek uitleende. Toen je het uit had, vroeg je je af wat er nu was, met die vrouw. Dat ze strandde met haar zeilboot, haar kleren uittrok om te laten drogen en betrapt werd door een agent? Pas nu je het opnieuw hoort, valt je de zwangerschap op: een ongelukje, een boetedoening voor de kerkraad, een overhaast huwelijk.

De bibliotheek is al lang opgdoekt. De leerkrachten-bibliothecarissen uit het zicht verdwenen, de kerk uit je leven. Niemand die nog opkijkt van een ongehuwde moeder.

Ze tien. Ze luistert naar een verboden boek. Ze beseft het niet.

zaterdag 3 december 2011

Communisme

Voor mij is 'communisme' de naam van een probleem, niet van de oplossing: communisme in de zin van hoe we moeten omgaan met de gemeenschappelijke goederen, (...). Ook intellectuele eigendom is zo'n gemeenschappelijk goed: er zit iets wezenlijk communistisch in kennis. Kennis gedijt slecht als privé-eigendom, informatie leeft juist van verspreiding.
Slavoj Žižek in De Standaard

vrijdag 2 december 2011

Lobbywerk in Malaga

De collega’s deden er wat lacherig over: een bibliotheekcongres in Malaga. De Costa del Sol: zon, strand en palmbomen. Mooi congres! Zelf sta je er niet om te springen: Mei is een drukke maand, zowel professioneel als privé. Een week van huis, een openbaar examen muziekschool van je zoon dat je mist en een (vakantie)bestemming die je zelf nooit zou kiezen. Er was een sociale uitstap – zoals dat heet – voorzien naar Granada, wat dan weer compenseerde. Maar neem je dat er nog bij? Levert het nog iets op voor het werk? Is een dag langer weg haalbaar voor het thuisfront? Uiteindelijk ga je toch. De Eblida-Naple conferentie brengt de top van de Europese bibliotheekwereld samen. Dit zijn organisaties die voor bibliotheken op Europees niveau verschil kunnen maken.

De bestuursvergadeing van Eblida wil wel eens een saaie bedoening zijn. Harald von Hielmcrone, voorzitter van de Expert Group on Information Law, maakte deze keer het verschil. Auteursrecht blijft topprioriteit voor Eblida. Op een bevattelijke manier weet hij de dossiers van het ogenblik te presenteren. ‘Our-of-commerce’ werken, een voornemen van de EU om toegang tot alle illegale en immorele (!) materiaal op het internet te blokkeren (een virtueel Schengen zeg maar), de verlenging van de beschermingstermijn op geluidsopnames en het uitlenen van digitale boeken: ze passeren allemaal de revue.

Na al dat geweld is er ook ontspanning voorzien. ’s Avonds om 8 u. verzamelen de bibliothecarissen voor het Picassomuseum, dat uiteindelijk, een half uur later dan voorzien, ook opengaat. Heel Europa dwaalt door het museum. Je wijst Turkije op een grapje van Picasso en verschilt van mening met Denemarken over de tijdelijke tentoonstelling Kippenberger meets Picasso. Het diner komt laat – of is het de receptie? Met die Spaanse tapas is het onderscheid niet altijd duidelijk. Indignados op het plein als je weer naar je hotel wandelt.

De conferentie vindt plaats in het congrescentrum, een soort Heysel aan de rand van de stad. Het zit weggedoken in een hoekje van het immense gebouw. De Spaanse bibliothecarissen zijn nauwelijks te zien, hoewel er een congres van Fesabid aan de gang is. Af en toe duiken er een paar op tussen de internationale delegatie. Bibnet presenteert het Vlaams e-boekplatform. Naast innovatie zijn open acces, digitalisering en, opnieuw, auteursrecht de topics waar het om draait. Je krijgt op korte tijd een goede stand van zaken. Je luncht met Vlaamse collega’s. Vreemd toch dat je in het verre buitenland makkelijker kan freewheelen met collega’s waarmee je in Vlaanderen zo vaak rond de tafel zit.

De busrit naar Granada, de dag nadien, duurt ruim anderhalf uur. De groep wandelt naar het Alhambra. Het verhaal van de gids over de waterhuishouding in dit Moorse gedeelte van de stad, gaat grotendeels aan je voorbij. Je wandelt in de achterhoede en praat met een Vlaamse collega, met Oostenrijk en een ander deel van Denemarken over het belang van Brussel. Een kantoor in de KB in Den Haag is mooi, maar de EU zit in Brussel. Twee uurtjes treinen maar tussen beide. Maar gelukkig blijkt dat de directeur van Eblida steeds vaker in het hoofdstedelijk gewest overnacht. En je praat over het Samenwerkingsverband Auteursrecht & Samenleving: hoe organisaties samen juridische expertise inhuren rond auteursrecht. Ook daar wordt aan gewerkt. Kort na de conferentie is inderdaad Information sans frontières boven de doopvont gehouden. Eblida werkt er samen met Liber, OSI (Open Society Institute), JISC (Joint Information Systems Committee) en Europeana. In het Alhambra stokken de gesprekken. Steen geworden interculturaliteit is dit. De leeuwenfontein wordt gerestaureerd. Turkije herkent in de gesproken Arabische teksten – poëzie volgens de bijschriften – de sura’s uit de Koran. Tussendoor peil je bij Zweden naar bestemming voor de studiereis van volgend jaar. Op de bus terug evalueer je met een landgenoot. En je praat over bibliotheken, over het beheer van kleine vzw’s, over de uitdagingen van Klimax II.

Zondag in de luchthaven: wachten, oortjes in, muziek op, netbook open. En weer thuis, enthousiaste verhalen over het openbare examen van zoonlief en zijn vriend. Het geluid van hun saxofoon had weergalmd in de kerk. Ze hadden de show gestolen. Dat heb je gemist. Was het die prijs waard, dat lobbywerk in Malaga?