dinsdag 3 mei 2011

Uitgeven

Op de Staat van het boek gaf Hans Bousie een opgemerkte keynotelezing waarin hij de vergelijking maakte tussen de muziekindustrie en het boekenvak. Zijn opmerkingen liggen in de lijn van Joel Falconer op The Next Web schrijft over de muziekindustrie. Beiden bevestigen - met meer kennis van zaken - de intuïtie die ik hier eerder verwoordde over de toekomst van het uitgeven.

Het komt erop neer dat binnen enkele jaren de uitgevers hun dominante rol in het boekenvak kwijtgespeeld zullen zijn.

In de muziekindustrie investeerden de producenten de voorbije jaren veel geld in preventie, door dure oplossingen te zoeken voor het digitale beheer van rechten (DRM) en in repressie, onder meer door downloadende gebruikers te vervolgen. Piraterij heeft het allemaal niet gestopt. Hun imago heeft wel veel schade opgelopen. Conclusie van Bousie: als je optelt welke sommen de muziekindustrie hierin kon investeren, boeren ze blijkbaar toch zo slecht niet. Advies van Bousie: steek er geen tijd in, het haalt toch niets uit.

Ondertussen zien we een fundamentele verschuiving: vroeger organiseerden muziekgroepen optredens om hun platenverkoop (vinyl!) te stimuleren. Nu verspreiden ze opgenomen muziek om meer volk naar hun optredens te lokken. Vertaal dit naar het boekenvak, en je ziet dat auteurs hun reputatie als schrijver gebruiken om op allerlei manieren geld te verdienen. Optredens, columns, auteurslezingen, ze zijn gebaseerd op de naam en de faam van de schrijver, moest ook Tom Naegels met enige tegenzin erkennen in zijn slotbeschouwing op de Staat van het Boek. Met andere woorden: zelfs voordat het e-book massaal is doorgebroken in de Lage Landen, werkt het systeem al op deze manier.

Aangezien opgenomen muziek (en dus bij analogie ook e-books) eerder een marketinginstrument zijn, verdient het aanbeveling om de prijs laag te houden. Dat was ook het succes van iTunes, toch? En juist dat is wat Erik Vlaminck, voorzitter van de Vlaamse Auteursvereniging (VAV)  en van het BoekenOverleg, aankondigde op Mind the Book. Hij zou één van zijn boeken voor een habbekrats beschikbaar stellen als e-book.

Ook op Mind the Book had Geert Joris al bekend dat Boek.be uitgevers enigszins arbitrair het advies gaf om e-books te verkopen aan 80% van de prijs van het papieren boek. Het advies was meer gebaseerd op intuïtie dan op harde argumenten. Misschien zijn er redenen om aan te nemen dat de productiekost van het elektronische boek niet heel veel lager ligt dan dat van het papieren boek. Maar productiekost is niet het enige element dat een prijs bepaalt. Ook reproductiegemak en betalingsbereidheid spelen een rol. Als niemand bereid is om voor een elektronische versie 80% van de prijs van een papieren editie te betalen, heb je een probleem. En als dat elektronische boek dan nog eenvoudig gekopieerd en gedeeld kan worden, heb je een heel groot probleem. Kijk maar naar de muziekindustrie.

In zijn artikel op The Next Web wijst Falconer erop dat het steeds eenvoudiger is geworden om zelf muziek op te nemen. De kosten voor de nodige hard- en software zijn spectaculair gedaald. Niets belet muziekmakers nog om hun eigen opnames te maken en te verspreiden. En voor boeken is dat natuurlijk nog veel eenvoudiger.

Voor de consument, de luisteraar, de lezer, is dat niet noodzakelijk een voordeel. Er wordt namelijk meteen ook meer rommel geproduceerd. Alles wat vroeger door productiemaatschappijen en uitgevers geweerd werd, wordt nu door de makers rechtstreeks aangeboden. De consument heeft dus nood aan selectie. Hij zal meer en meer op zoek gaan naar kanalen die hem helpen het kaf van het koren te scheiden. Voor boeken kunnen bibliotheken en (online) boekhandels hier een rol spelen. Maar ook de sociale media verdienen hier een plek. Wat vrienden aanbevelen, is gemakkelijker te beoordelen. En 'communities' bouwen rond bepaalde genres is een fluitje van een cent.

Als de creatievelingen rechtstreeks publiceren en de gebruikers beroep doen op sociale media en intermediairs om een selectie te maken, zullen de uitgevers en de producenten moeten vechten om hun meerwaarde in het hele productieproces te bewijzen.

In het licht van die ontwikkelingen is het vreemd dat de (georganiseerde) auteurs nauwelijks interesse tonen voor de ontwikkeling van een e-bookplatform in Vlaanderen. Ze laten de uitgevers de honneurs waarnemen. Hun belangen lopen nochtans niet gelijk. Vooral niet omdat de Vlaamse uitgevers de les van de muziekindustrie niet geleerd hebben. Ze laten zich leiden door angst voor piraterij. Ze streven naar absolute controle en willen zoveel mogelijk afschermen. Als we Hans Bousie mogen geloven, maken ze daarmee de verkeerde keuzes.

Published with Blogger-droid v1.6.8